อุทยานแห่งชาติคลองพนม

อุทยานแห่งชาติคลองพนม อยู่ในท้องที่ตำบลคลองศก ตำบลพนม และตำบลพลูเถื่อน อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 460 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 290,000 ไร่ ได้จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2543
แหล่งทางนิเวศวิทยา: ทรัพยากรป่าไม้
ชนิดของป่า: 

สภาพป่าทั่วทั้งพื้นที่มีสภาพเป็นป่าดงดิบชื้น มีพันธุ์ไม้มีค่า นานาชนิดขึ้น คละปะปนกันอยู่อย่างหนาแน่น เรือนยอดต่อเนื่องจากชั้นบนสุดจนถึงพื้นดิน พันธุ์ไม้ที่พบได้แก่ ยางเสียน (Dipterocapus gracilis Bl.) ยางยูง (Dipterocarpus grandiflorus Blanco) ยางวาด ( D. chartaceus Syming) ยางเสี้ยน (D. gracilis Bl.) ยางนา (D. alatus Roxb.) ตะเคียนทอง (Hopea odorata Roxb) ตะเคียนราก (H. latifolia ) ตะเคียนชันตาแมว (Neobalanocarpus heimii)  แอ๊ก (Shorea glauca)  สยา (S. laevi) กาลอ (S. faguetiana)  ตะเคียนสามพอน (S. gratissim) กะบากหิน (S. hypochr) สยาแดง   (S. curtisii) มารันตี (S. dasyphylla) สยาขาว (S. leprosula) ชันหอย (S. macroptera) สยาเหลือง       (S. parvifolia) พันจำดง (Vatica lowi) พันจำ (V. mangachapo)  ไข่เขียว (Parashorea stellata Kurz )  ไม้ในวงศ์อื่นๆ ที่พบมากได้แก่ ตังหนใบใหญ่ (Calophyllum soualatti Burm.)  หลุมพอ  (Intsia  palembunica) กระท้อน (Sandoricum  indica) ตีนเป็ดแดง (Dyera  costulata) เนียง (Archidendron jiringa )   เหรียง (Parkia timoriana ) สะตอ  (Parkia speciosa ) นาคบุตร (Mesua nervosa Planch & Triana) จิกเขา (Barringtonia fusiformnis King) คันเหลน (Canthium nitidum Craib) ทุเรียนนก (Durio griffithii Bakh.) คอแห้ง (Grewia cuspido – serrata Burret) สังกะโต้ง (Aglaia andamanica Hiern) ไหม้ (Diospyros tahanensis Bakh.) กราย (Xylopia malayana Mook.f. & Th.) เนียงป่า (Archidendron jiringa Mielsen) สั่งทำ (Diospyros buxifolia Bl.ex Miern) ดำ (Diospyros bramdissiana) กระดูกค่าง (Aporusa aurea Hook.f.) แดงเขา (Eugenia circumcissa Gagnep.) พันธุ์ไม้ในวงศ์ปาล์ม (Arecaceae) ขึ้นผสมในป่า ได้แก่ หมากพน (Orania  sylvicola) ค้อ (Livistona speciosa) หลาวชะโอนเขา (Oncosperma  horrida)  ฉก ( Arenga  pinnata) กะพ้อ (Licuala  palludosa) พันธุ์ไม้ในกลุ่มหวายได้แก่ หวายกำพวน ( Calamus  bousigonii) หวายงวย ( C. Peregrinus)   หวายเดาใหญ่ (Korthansia  grandis) หวายน้ำ (Daemonorops  angustifolia)  หวายขี้เป็ด (D. didymophyllum) หวายกุ้ง (Myrialepis  scortechinii)  เป็นต้น  และมีไผ่เฉียงรุน (Phyllostachys pubescens) เป็นไม้ไผ่ขนาดใหญ่ที่สุด เท่าที่เคยสำรวจ พบในประเทศไทย มีเส้นรอบวงประมาณ 60-80 เซนติเมตร ขนาดลำต้นยาวประมาณ 30-40 เมตร ความหนาของเนื้อไม้ประมาณ 1 นิ้วฟุต ไผ่เฉียงรุน จะไม่ขึ้นปะปน กับไม้ไผ่ชนิดอื่น จะอยู่เป็นหมู่ๆ กอละ 20-30 ลำ สำรวจพบอยู่บนพื้นที่ประมาณ 30 ไร่ บนเขาพรุชิง

รายละเอียดพันธุ์ไม้จำแนกตามประเภทป่า ในเขตอุทยานแห่งชาติคลองพนม  ดังแสดงในตารางที่ 2.2-7

พันธุ์ไม้: 

ตารางที่ 2.2-7 ชนิดพันธุ์ไม้เด่นในเขตพื้นที่อุทยานแห่งชาติคลองพนม

ประเภทป่า ไม้เด่น ชื่อวิทยาศาสตร์ วิสัย
ป่าดิบชื้น ตะเคียนชันตาแมว Neobalanocarpus heimii ไม้ยืนต้น
กระบาก Anisoptera sculphula ไม้ยืนต้น
ไผ่เฉียงรุน Dendrocalamus sp. ไผ่
ส้มโหลก Baccuarea lanceolata ไม้ยืนต้น
กะลังตังช้าง Laportea crenulata Wedd ไม้พุ่ม
ปาล์มหลังขาว Kerriodoxa dransfield ไม้พุ่ม
บัวผุด Rafflesia kerii Meijer พืชเบียน

กล่าวโดยสรุป พันธุ์ไม้ที่โดดเด่นและน่าสนใจในเขตอุทยานแห่งชาติคลองพนม ได้แก่

  1. ตะเคียนชันตาแมว (Neobalanocarpus heimii) เป็นไม้วงศ์ยางที่มีการกระจายค่อนข้างแคบ หายากเฉพาะพบในป่าดิบชื้นทางภาคใต้ของประเทศไทย และในประเทศมาเลเซีย
  2. กระบากขาว ช้าม่วง (Anisoptera sculphula (Roxb.) Kurz) เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ ลำต้นเปลาตรง เรือนยอดเป็นพุ่มกลม เปลือกในสีเหลืองอ่อน ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ ดอกสีขาวเป็นช่อ
  3. ไผ่เฉียงรุน (Dendrocalamus spp.) ไผ่เฉียงรุนเป็นไม้ไผ่ขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีลำต้นตรง มีขนาดเส้นรอบวงของต้นที่โตเต็มที่ โดยเฉลี่ย 28 นิ้ว (ประมาณ 70 เซนติเมตร) มีความสูงเฉลี่ย 35 เมตร ประมาณ 55 ปล้อง ความหนาของเนื้อไม้ประมาณ 1 นิ้วฟุต ไผ่เฉียงรุนจะไม่ขึ้นปะปนกับไม้ไผ่ชนิดอื่น ลำต้นและการแตกกอคล้ายไผ่ซางดอย ไผ่เฉียงรุนจะอยู่เป็นหมู่ๆ กอละ 20-30 ลำ และไม่พบไผ่เฉียงรุนขึ้นในบริเวณอื่นในประเทศไทย นอกจากบริเวณอุทยานแห่งชาติคลองพนมบริเวณป่าเขาพุชิง ในท้องที่หมู่บ้านสองพี่น้อง ตำบลคลองศก อำเภอคลองอพนม จังหวัด สุราษฎร์ธานี
  4. ส้มโหลกหรือส้มหูก (Baccuarea lanceolata (Miq.) Muell. Arg.) เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก เปลือกสีแดงถึงน้ำตาลอมส้ม ใบขนาดใหญ่ ดอกเป็นกระจุก ผลสีเขียวอมเทา เมื่อแห้งเป็นสีน้ำตาล เมล็ดใสมีน้ำรสเปรี้ยว เป็นมะไฟที่มีขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลาง เท่ากับ 2.5 นิ้ว ผลดิบมีรสเปรี้ยวนิยมนำมาประกอบอาหารประเภทแกงส้ม เปลือกผลหนา นำไปแช่อิ่มหรือ สามารถรับประทานสดได้ทั้งผล
  5. กะลังตังช้าง (Laportea crenulata Wedd) เป็นพืชล้มลุก สูงได้ถึง 1.5 เมตร ไม่ผลัดใบ ทุกส่วนมีขนสากหนาแน่น ใบเดี่ยวเรียงสลับ ใบรูปไข่ปลายแหลม ขอบใบหยักซี่ฟันเลื่อย ตามก้านใบมีขนเป็นหนามแข็งๆ ดอกเล็กสีเขียวอ่อน ผลเล็กกลม ผิวผลมีหนามแข็งหนาแน่น ขนหรือหนามตามส่วนต่างๆ มีพิษทำให้เจ็บ และคัน
  6. ปาล์มหลังขาว (Kerriodoxa dransfield) หรือปาล์มเมืองถลาง ลักษณะของปาล์มชนิดนี้ เป็นปาล์มขนาดเล็กสูง 3-5 เมตร ลำต้นมีขนาดกว้าง 25 ซม. ใบมีขนาดใหญ่มีรูปทรงคล้ายฝ่ามือด้านบนสีเขียว ด้านล่างหรือท้องใบขาวหรือน้ำเงินสดใส ขอบใบจะแตกเป็นแฉกแหลม ดอกเป็นช่อหรือลายสั้นๆ ที่โคนด้านล่างของลำต้น ดอกตัวเมียและดอกตัวผู้ต่างกัน ผลขนาดผลหมากย่อมๆ ชอบที่ชื้นและร่มเงา
  7. บัวผุด (Refflesia kerrii Meijer) เป็นกาฝากชนิดหนึ่งที่อาศัยน้ำเลี้ยงจากรากของพืชชนิดอื่น จะโผล่เฉพาะดอกซึ่งเป็นดอกเดียวขึ้นจากพื้นดินให้เห็นระหว่างฤดูฝนหรือในระยะที่อากาศและพื้นที่ยังมีความชุ่มชื้นสูง คือ ระหว่างพฤษภาคมถึงเดือนธันวาคม ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับ ลำต้นของบัวผุดมีลักษณะเช่นไร มีการเกาะหรือเชื่อมติดกับพืชที่มันอาศัยอยู่อย่างไร ลักษณะของดอกบัวผุด เมื่อยังตูมอยู่จะคล้ายกับหม้อหรือกระถางต้นไม้ขนาดใหญ่มีกลีบหนาจะมีเส้นผ่าศูนย์กลางของดอก 70-80 เซนติเมตร ที่โคนของดอกจะมีกลีบนำสีน้ำตาลอมเหลืองเรียงสลับซับซ้อนกันอยู่มาก ภายในดอกจะมีแผ่นแบนคล้ายจาน ด้านบนมีปุ่มคล้ายหนามแหลมจานนี้จะซ้อนเกสรตัวผู้และรังไข่ไว้ด้านล่าง

ความรับผิดชอบและการเผยแพร่
เจ้าของงาน : 
สำนักปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. ศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน: 
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
รายละเอียดทรัพยากร
ประเภทของข้อมูล: 
บทความ
ภาษา: 
ภาษาไทย
หัวเรื่อง/คำสำคัญ: 
อุทยานแห่งชาติคลองพนม/ ทรัพยากรป่าไม้ -- อุทยานแห่งชาติคลองพนม/ พรรณไม้ -- อุทยานแห่งชาติคลองพนม/ ป่าดงดิบชื้น -- อุทยานแห่งชาติคลองพนม/
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
นักเรียน นักศึกษา
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
ประชาชน ผู้สนใจทั่วไป