เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง

ลักษณะและชนิดสังคมพืช เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสงมีพื้นที่ประมาณ 722,068 ไร่ แต่เดิมเป็นป่าดงดิบ ผืนใหญ่ครอบคลุม อยู่ในหุบคลองแสง อันเป็นต้นน้ำหลัก ของแม่น้ำตาปี มีสภาพป่าสมบูรณ์มาก เนื่องจากการสร้างเขื่อนรัชชประภา ก่อให้เกิดอ่างเก็บน้ำใหญ่ ขึ้นเหนือเขื่อน จึงจำเป็นต้องตัด ป่าดงดิบที่สมบูรณ์ออกไปถึง 50,432 ไร่ คงเหลือป่าดงดิบ แท้อยู่เฉพาะในบาง หุบห้วย สลับกับยอดเขาหินปูน และสันเขาที่ปกคลุม ด้วยสังคมป่าอย่างอื่น ที่ปรากฏเด่นชัดได้แก่ สังคมป่า ดงดิบชื้น (Tropical moist evergreen forest) ป่าดิบแล้ง (Semi evergreen forest) ป่าผสมผลัดใบชื้น (Moist mixed deciduous forest) ป่าบนยอดเขาหินปูน (Limestone forest) และสังคมหน้าผา (Rocky cliff community) นอกจากนี้ยังมีสังคมพืช ที่อยู่ในขั้นการทดแทน อีกหลายระดับ เช่น ทุ่งหญ้าคา (Lalang consocies) กลุ่มไม้อินทนิลน้ำ (Lagerstroemia consocies) กลุ่มไม้กระทุ่ม (Anthocephalus consocies) ดงกล้วยป่า (Musa consocies) ป่าไผ่ (Melocanna consocies) และดงหญ้าผสมเฟิร์นริม ลำน้ำ (Drawdown area) สังคมพืชเหล่านี้มีความสำคัญต่อความหลากหลาย ทางชีวภาพอย่างยิ่ง พืชพรรณในเขตรักษาพันธุ์ สัตว์ป่าคลองแสง จำแนกตามประเภทป่าได้ดังนี้
แหล่งทางนิเวศวิทยา: ทรัพยากรป่าไม้
ชนิดของป่า: 
  1. ป่าดงดิบชื้นระดับต่ำ (Lower moist evergreen forest)  ป่าดงดิบชื้นระดับต่ำ เป็นสังคมหลักในพื้นที่ กระจายปกคลุมอยู่ ในลุ่มห้วยระดับต่ำ ที่มีดินลึก และบนสันเนินบางตอน ที่ดินเก็บความชื้นได้ดี ลักษณะเป็นป่ารกทึบ มีเรือนยอดต่อเนื่อง จากชั้นบนสุดลง มาถึงพื้นดิน ไม้เด่น เป็นไม้วงศ์ยาง (Dipterocarpaceae) เป็นส่วนใหญ่ผสมกับไม้ ไม่ผลัดใบอื่นๆ ชนิดไม้สำคัญที่พบได้แก่ ยางยูง (Dipterocarpus grandiflorus Blanco) ยางวาด (D. chartaceus syming) ยางเสียน (D. gracilis Bl.) และพบยางนา (D. alatus Roxb.) ปรากฏอยู่ริม ห้วยสายใหญ่ ขึ้นผสมกับ ไม้ตะเคียนทอง  (Hopea odorata Roxb.) และไข่เขียว (Parashorea stellata Kurz) ไม้ขนาดใหญ ่เหล่านี้บางต้น อาจสูงถึง 50 เมตร กระจายกันอยู่ห่างๆ และสอดแทรก ด้วยไม้ชนิดอื่นๆ ที่มิใช่ไม้วงศ์ยาง เช่น ตาเสือ (Aphanamixis polystachya Parker) พระเจ้าห้าพระองค์ (Dracontomelum mangiferum Bl.) ทุเรียนผี (Neesia altissima Bl.) ตังหนใบใหญ่ (Calophyllum soualatti Burm.) หว้าเขา (Cleistocalyx operculatus Merr. & Perry) หว้าดง (Eugenia sp.) หว้าหิน (E. claviflora Roxb.) มังตาน (Schima wallichii Korth.) กระท้อน (Sandoricum koetjape Merr.) และท้องบึ้ง (Koompassia malaccensis Bent.) เป็นต้น เรือนยอดในชั้นนี้ มีความสูงตั้งแต่ 30 เมตรขึ้นไป ชั้นรองของป่าดงดิบชื้น ประกอบด้วยพันธุ์ไม้มากชนิด และแปรผันกว้างขวาง ขึ้นกับสภาพของ ท้องที่ บางแห่งมีไผ่ ขนาดใหญ่เข้ามาผสมด้วย โดยทั่วไปมีเรือนยอด ของหวายเลื้อยพัน ขึ้นไปอยู่ในระดับนี้ ทำให้ป่าดูแน่นทึบยิ่งขึ้น ไม้สำคัญได้แก่ กราตา (Parishia insignis Hk.f) งาไทร (Planchonella obovata Pierre) เมา (Syzygium grande (Wight.) Walp., Repert.) รักเขา (Melanorrhoea laccifera Pierre) ขี้ผึ้ง (Micromelum hirsutum Oliv.) ปริก (Mallotus sp.) ลิ้นควาย (Gelearia fulva Miq.) กล้วยป่า (Horsfieldia macrocoma Warb.) นกนอน (Cleistanthus helferi Hook.f.) บุหง (Dasymaschalon blumei Finet) สั่งทำ (Diospyros buxifolia Bl.ex Hiern) และพลอง (Memecylon spp.) เป็นต้น เรือนยอดชั้นนี้ กระจายตั้งแต่ความสูง 15 เมตรขึ้นไปจนจรด เรือนยอดชั้นบน เถาวัลย์ ที่ขึ้นเกี่ยวพัน อยู่ในชั้นนี้ได้แก่ แสลงพัน (Bauinia bracteata) เถาไฟ (B. integrifolia ) กระไดลิง (B. scandens) คุย (Willughbeia dulcis) สะบ้า (Entada pursaetha) สะบ้าช้าง (E. spiralis) เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีหวายในสกุล Calamus, Korthalsia  และ Daemonorops ขึ้นเกี่ยวพันอย ู่ในชั้นนี้ด้วย พืชสกุลปาล์ม ที่พบได้แก่ หมากพน (Orania sylvicola Moore) หลาวชะโอนเขา (Oncosperma horrida Scheff.) ค้อ (Livistonia speciosa Kurz) และ กะพ้อ (Licuala spp.) กระจายอยู่ทั่วไป

    ในระดับพื้นป่าประกอบด้วย กล้าไม้  เป็นส่วนใหญ่ ขึ้นผสมกับพืชล้มลุก ชนิดต่างๆ และพืชหัว ในกลุ่มขิงข่า เฟิร์น ชนิดสำคัญ ได้แก่ เปราะป่า (Kaemferia pulchra Ridl.) ปุดขน (Globba malaccensis Ridl.) ปุดใหญ่ (Achasma macrocheilos Griff.) ปุดคางคก (A. megalocheilos Griff.) ข่าป่า (Cantimbium sp.) เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีคลุ้ม (Donax grandis Ridl) ปรากฏในบางพื้นที่ด้วย ระกำหลา (Salacca simensis Mogea) ก่อกลุ่มเป็นก่อใหญ่ ทั่วไป จากการสำรวจ พืชใน ป่าดงดิบชื้น โดยใช้แปลงตัวอย่างขนาด 10x10 เมตร จำนวน 12 แปลง พบไม้ทั้งหมด 33 ชนิด

     

  2. ป่าดงดิบชื้น (Moist evergreen forest)  ป่าดงดิบชื้น ในภาคใต้ส่วนมาก กระจัดกระจาย อยู่ตามบริเวณ ที่มี ความชุมชื้น มาก เช่น ตามหุบเขา และตามริมแม่น้ำลำธาร ต่างๆ รวมทั้งในที่ดิน ที่สามารถเก็บความชุ่มชื้น ไว้ได้นานลักษณะ เป็นป่ารกทึบ ที่เรือนยอด ต่อเนื่องจาก ชั้นบนสุดลงมาถึง พื้นดิน ไม้เด่นที่มีเรือนยอด ในชั้นนี้มีความสูงตั้งแต่ 30 เมตรขึ้นไป ได้แก่ ตังหน (Calophyllum pulcherrium Wall.) ทุเรียนนก (Durio griffithii Bakh.) สตอ (Parkia speciosa Hassk) คอแห้ง (Grewia cuspidor-serrata Burret) สังกะโต้ง (Aglaia andamanica Hiern) ชั้นรอง ของป่าดงดิบชื้น ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ หลายชนิด ได้แก่ ไหม้ (Diospyros tahanensis Bakh.) กราย (Xylopia malayana Mook.f. &Th.) เนียงป่า (Archidendron jiringa Mielsen) สั่งทำ (Diospyros buxifolia Bl. Ex Miern) ดำ (Diospyros brandissiana Kurz) จิกเขา (Barringtonia fusiformis King) กระดูกค่าง (Aporusa aurea Hook.f.) ชั้นของไม้ขนาดเล็ก พันธุ์ไม้สำคัญ ในชั้นนี้ ได้แก่ แดงเขา (Eugenia sp.) สักเขา คอลั้ง เทิงจาก และแก่นแห้ง

    ป่าดงดิบชื้นเป็นแหล่งสำคัญของสัตว์ที่อาศัยอยู่บนเรือนยอดไม้หลัก เช่น ชะนี ค่าง พญากระรอก พุ่งจาก และ นกหลายชนิด สัตว์ป่าขนาดใหญ่ เช่น  ช้าง กระทิง สมเสร็จ อาศัยเป็นที่ซ่อนตัว และพักผ่อน

  3. ป่าดงดิบแล้ง (Semi evergreen forest)  ป่าชนิดนี้จำแนก โดยการปรากฏ ไม้ผลัดใบ และไม่ผลัดใบ ในสังคม ในปริมาณ ที่ใกล้เคียงกัน และพิจารณา ไม้ดัชนี ในชั้นเรือนยอด ระดับต่างๆ เป็นแนวในการจำแนก จากรายงาน ในอดีต ไม่กล่าวถึงป่าชนิด นี้ว่ามีปรากฏในภาคใต้ แต่ผลการศึกษา ข้อมูลสังคมพืช ในเขตรักษาพันธุ์ สัตว์ป่าแห่งนี้ ปรากฏในภาคใต้ แต่ผลการศึกษา ข้อมูลสังคมพืช ในเขตรักษา พันธุ์สัตว์ป่า แห่งชาติชนิดนี้ ปรากฏว่ามีสังคมพืช ชนิดนี้  พบในหลายส่วน ของพื้นที่ ซึ่งลักษณะสังคม แสดงออกถึง สภาพปัจจัยแวดล้อม ที่ชื้นกว่าที่พบ ในภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

    ในชั้นเรือนยอดของป่าดงดิบแล้ง ของเขตรักษา พันธุ์สัตว์ป่า คลองแสง ประกอบด้วย ไม้ตะเคียนหิน (Hopea ferrea Pierre) เป็นไม้เด่นผสม กับไม้ตะแบกแดง (Largerstroemia calyculata Kurz) ตะแบก เปลือกบาง (L. duperreana Pierre) ชุมแสง (Xanthophyllum glaucum Wall.) กะพง (Tetrameles nudiflbra R. Br.) กระบก (Irvingia malayana Oliv.ex A Benn.) ไม้ในชั้นนี้ มีความสูงอยู่ในช่วงประมาณ 25-35 เมตร เรือนยอด แยกกันข้างๆ ไม้ชั้นรองส่วนใหญ่ เป็นไม้ผลัดใบ ได้แก่ กระเบากลัก (Hydnocarpus ilicifolius King) กระโดงแดง (Bhesa robusta Ding Hou) กะหนาย (Pterospermum littorale Craib) กาแซะ (Millettia atropurpurea Benth.) กล้วยค่าง (Orophea enterocarpa Maing. Ex Hook.f. & Th.) ลางสาดดง (Aglaia domestica Pelleg.) เนียน(Diospyros diepenhorstii Miq.) มะปริ  (Bouea oppositolia Meissn.) ไอ้แกรก (Gynotroches axillaries Bl.) และ มะขามป้อม (Phyllanthus emblica Linn.) เป็นต้น ชั้นนี้มีความสูง ของเรือนยอด ตั้งแต่ 10 เมตรขึ้นไปจนถึง 25 เมตร ลักษณะโครงสร้าง โดยทั่วไป มีความหนาแน่น น้อยกว่า  ป่าดงดิบชื้น ในบางพื้นที่ มีไม้ไผ่ขึ้นผสม อยู่ด้วย พื้นป่าประกอบด้วย กล้าไม้ของไม้ ชั้นบนผสมกับพืชล้มลุก และพุ่มไม้เตี้ย ส่วนใหญ่ ชนิดที่สำคัญ เช่น เปล้าน้ำเงิน (Croto  cascarilloides Raeusch.) เปล้าน้อย (C. lonhissimus Arry Shaw) เข็มแดง (Ixora lobbii Loud.) กะตังใบ (Leea indica Merr.) ปริก (Mallotus froribundus Muell. Arg.) และพืชล้มลุก ในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) อีกหลายชนิด โดยเฉพาะ กระเจียวมักพบคลุม พื้นที่กว้างขวาง จากการสำรวจ พืชในป่าดงดิบแล้ง โดยใช้แปลงตัวอย่างขนาด 10x10 เมตร จำนวน 10 แปลง พบไม้ทั้งหมด 41 ชนิด ชนิดพันธุ์ไม้ ที่พบและค่าดัชนี ความสำคัญของไม้แต่ละชนิด (Important Value Index หรือค่า I.V.I.)

  4. ป่าผสมผลัดใบชื้น (Moist mixed deciduous forest)  เป็นป่าที่พบเป็น แถบเล็กๆ ในบางส่วนของ พื้นที่ โดยเฉพาะที่ ราบข้าง ลำห้วยสายเล็กๆ ที่ดินเป็นดินทรายจัด ที่เด่นชัดได้แก่ บริเวณริมต้น ห้วยคลองแสงเหนือ หน่วยพิทักษ์ ป่าคลองหยา ในชั้นเรือนยอด เป็นตะแบกแดง (Lagerstroemia calyculta Kurz) อินทนิลน้ำ (L. speciosa Pers.) ตะแบกนา (L. floribunda jack) ผสมกับไม้อื่น เช่น มะขามป้อม (Phyllanthus emblica Linn.) ส้านใบเล็ก (Dillenia ovata Wall.er Hook. F. & Th.) ระดับไม้ชั้นรอง มีความสูงประมาณ 15 เมตร ประกอบด้วยไม้ ขนาดกลางที่ผลัดใบ และไม่ผลัดใบ ขึ้นผสมกัน และมีไม้ไผ่ปรากฏอยู่ด้วย ไม้สำคัญเช่น ส้านใบเล็ก(Dillenia ovata Wall.er Hook. F. & Th.) ไข่เน่า (Vitex glabrata R. Br.) ตีนนก (V. pinnata Linn.) กระโดน (Creya arborea Roxb.) มะเกลือ (Diospyros mollis Griff.) ติ้วขน (Cratoxyum formosum Dyer subsp. Pruniflorum Gogel.) เปล้าใหญ่ (Croton oblonggifolius Roxb.) และมะเม่า (Antidesma sp.) พื้นที่ป่าส่วนใหญ่ ค่อนข้างโล่งเตียน  เนื่องจากร่มเงา ของไม้ไผ่ปรากฏ ลูกไม้ขึ้นอยู่ห่างๆ ผสมกับหญ้า และพืชล้มลุก ที่กล่าวไว้ในป่าดงดิบแล้ง สังคมพืชนี้ อาจเป็นสังคม ที่อยู่ในขั้นของ การทดแทนที่ จะกลับไปเป็นป่าดงดิบแล้ง และป่าดงดิบชื้นต่อไป แต่การถูกเผา เนื่องจากกิจกรรม ของมนุษย์ จึงทำให้คงสภาพอยู่ ที่ระดับนี้ จากการสำรวจพืช ในป่าผสมผลัดใบชื้น โดยใช้แปลง ตัวอย่างขนาด 10 x 10 เมตร จำนวน 10 แปลง ป่าชนิดนี้มีเรือนยอด ปกคลุมพื้นที่ประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ พบไม้ทั้งหมด 29 ชนิดพันธุ์ สังคมพืชชนิดนี้ นับว่ามีความสำคัญ ต่อสัตว์ป่า ขนาดใหญ่อยู่มาก เป็นแหล่งอาหาร ของช้าง กระทิง วัวแดง กวางป่า สมเสร็จ และเก้งหม้อ 
  5. สังคมป่าไม่ถาวร (Successional community) สังคมพืชที่อยู่ ในขั้นการทดแทน ปรากฏให้เห็นได้ ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะบริเวณ ริมลำห้วยที่ถูกทำลาย โดยน้ำ พื้นที่ไร่ร้าง ที่โยกย้ายราษฏร ออกในการจัดตั้ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และพื้นที่น้ำท่วม รอบอ่างเก็บน้ำ ที่ระดับสูงบางปี สังคมพืชเหล่านี้ เป็นประโยชน์ ต่อสัตว์ป่าขนาดใหญ่ มาก โดยเฉพาะเป็น แหล่งอาหารของ สัตว์กินหญ้าทั่วไป สังคมพืช ที่เห็นได้เด่นชัด ได้แก่ ทุ่งหญ้าคา ดงตะแบก ดงกระทุ่ม ดงกล้วยป่า ป่าไผ่ ทุ่งหญ้าในระดับน้ำท่วมถึง ป่าเขาหินปูน และผาหิน

1) ทุ่งหญ้าคา (Lalang consocies)  เป็นสังคมที่เกิดขึ้น ในท้องนาหรือไร่ร้าง ที่ถูกทอดทิ้งเนื่องจาก การโยกย้าย คน ออกจาก พื้นที่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ปรากฏ อยู่ไม่มาก พื้นที่ส่วนใหญ่ ปกคลุมด้วย หญ้าคา ร่องรอยการทำกิน ของราษฏร ยังคงปรากฏ ให้เห็นได้เช่น คันนา คูเหมือง ร่องสวน เป็นต้น พื้นที่ส่วนใหญ่ ปกคลุมด้วย หญ้าคา (Imperata cylindrical Beauv.) มักมีไฟป่า เผาผลาญทุกปี ส่วนใหญ่เกิดจาก คนจุดเผาบางตอนที่ มีความชื้นสูง และมีน้ำขัง ในบางฤดูกาล ก็เปลี่ยนเป็นลำเทง (Stenochlaena palustris Bedd.) ผักกูดดำ (Asplenium longissimum Bl.) ผักกูดขม (Blechnum indicum Burm.f.) นอกจากนั้น ยังมีเถาว์ลิเภา (Lygodium spp.) ปรากฏอยู่ด้วย ส่วนหญ้า และพืชล้มลุก อย่างอื่นที่เห็นได้น้อย ในช่วงฤดูแล้ง มักถูกจุดเผาเพื่อ ก่อให้ เกิด หญ้า ระบัดและให้สัตว์ป่า ขนาดใหญ่ เข้ามาใช้เป็นแหล่งอาหาร

2) ดงไม้ตะแบก (Lagerstroemia consocies) เป็นหมู่ไม้ ในสกุล ไม้ตะแบก โดยเฉพาะ อินทนิลน้ำ (Lagerstromia speciosa Pers.) ปรากฏ ขึ้นรวมกัน อย่างหนาแน่น มีขนาด เส้นผ่าศูนย์กลาง โดยเฉลี่ย ประมาณ 5.50 ซม. (ช่วงตั้งแต่ 3.2-8.4 ซม.) ปกคลุม เป็นหย่อมกว้างๆ มีความหนาแน่น ในกลุ่ม 68.75 ตันต่อพื้นที่ 0.01 เฮกแตร์ ส่วนใหญ่ พบในพื้นที่ ที่ถูกทำลายป่า ไม่นาน ภายใต้สังคม นี้ค่อนข้าง โล่งเตียน เนื่องจาก การขาดแสง นับได้ว่าเป็นแหล่ง หลบภัยของสัตว์ป่า ที่สำคัญ สังคมนี้ ถ้าหากมีน้ำท่วม อยู่นาน ก็จะหายไป

3) ดงไม้กระทุ่ม (Anthrocephalus consocies)  เป็นไม้กระทุ่ม ที่ขึ้นหนาแน่น ไม้ชนิดนี้เ ป็นไม้เบิกนำที่ ชอบขึ้น ในที่ชื้นจัด โดยเฉพาะริม ลำห้วยที่ถูกถาง หรือถูกน้ำพัด ทำลายพืชเก่า ออกไป เมื่อเข้ายึดครอง ได้แล้วก็เจริญเติบโต อย่างรวดเร็ว  จากหมู่ไม  ที่ทำการศึกษา พบว่าไม้ส่วนใหญ่ มีเส้นผ่าน ศูนย์กลาง เฉลี่ย 1.40 ซม. (ช่วงแปรผัน ของข้อมูลจาก 8-20 ซม.) มีความสูงประมาณ 7-8 เมตร ความหนาแน่น เฉลี่ย 10.33 ตันต่อ 0.1 เฮกแตร์ เป็นที่พัก ของสัตว์ใหญ ในเวลากลางคืน

4) ดงกล้วยป่า (Musa consocies)   เป็นกลุ่มของ กล้วยป่าที่ ขึ้นหนาแน่น พบได้สองฝั่งลำห้วย ที่ป่าเดิม ถูกทำลาย และมีไฟป่ามาก่อน ชนิดที่พบได้แก่ กล้วยป่า (Musa acuminate colla) ซึ่งมีความหนาแน่น ประมาณ 36.62 ตันต่อ 0.01 เฮกแตร์ เป็นแหล่งอาหาร ของช้างป่า ในช่วงฤดูแล้ง ผลกล้วย ป็นอาหาร ของสัตว์ป่า หลายชนิด

5) ป่าไผ่ (Melocanna consocies)   ป่าไผ่เป็นสังคมพืช กึ่งดั้งเดิมปกคลุม ในส่วนที่มี ความลาดชัน ไม่มากนัก ไม้ใหญ่ที่ขึ้นห่างๆ ถูกตัดออก ทำให้ไผ่ขึ้น เด่นเป็นพืช นำในสังคม ในบางส่วน เป็นพื้นที่ ที่มีการถางป่า ลงเนื่องจาก การสร้างอ่างเก็บน้ำ กอเก่าของไผ่ ไม่ตาย และกลับขึ้น หนาแน่นเช่น เดิมแต่ไม้ใหญ่ หมดไป ชนิดที่เด่น ได้แก่ ไผ่เกรียบ (Melocanna humilis Kurz) สังคมนี้ เป็นแหล่งอาหาร ที่สำคัญของช้างป่า กระทิง และวัวแดง ที่เข้ามากินหน่อไผ่ ในช่วงต้นฤดู

6) พื้นที่น้ำท่วมถึง (Drawdown area)  เป็นพื้นที่ริม อ่างเก็บน้ำ หรือชานห้วย ตอนปลาย ของอ่างเก็บน้ำ ในหลายลำห้วย แยกมีน้ำท่วมถึง เป็นบางปี จึงทำให้ไม้ยืนต้น ตายลง และไม่สามารถ กลับมายึดพื้นที่ได้ ส่วนใหญ่ ปกคลุมด้วยหญ้า เป็นหลักผสม กับพืชล้มลุก อื่นๆ และพืชจำพวก เฟิร์น ชนิดที่สำคัญ ได้แก่ หญ้านมหนอน (Paspalum conjugatum) หญ้าปล้องอ้อ (Panicum auritum) และผักเป็ดไทย (Alternanthera sessilis DC.) ส่วนเฟิร์น ที่พบมากได้แก่ ผักกูดดำ (Asplenium longissimum Bl.) ผักกูดขม (Blechnum indicum Burm.f.) นาคราช (Davallia Denticulata Mett.) ลำเทง (Stenochaena palustris Bedd.)ลิเภา (Lygodium spp.) สังคมพืชนี้ มักถูกน้ำท่วม หายไปเมื่อ มีการกักเก็บน้ำ ในระดับสูง แต่ละแห่ง ในช่วงฤดูแล้ง ในบางครั้ง บางช่วงที่มีฝนตก น้อยติดต่อกัน หลายปีก็ จะเป็นทุ่งหญ้า ยั่งยืนอยู่นาน เป็นแหล่งอาหารของสัตว์ กีบโดยทั่วไป

7) สังคมผาหิน (Rocky cliff community)  เขตรักษาพันธุ์สัตว์ ป่าคลองแสง ประกอบด้วย ภูเขาสลับซ้อน ที่มีหน้าผาตั้ง ชันเป็นจำนวนมาก บริเวณ หน้าผา เหล่านี้ มีสังคมพืช ที่แปลก เป็นพิเศษ ขึ้นปกคลุมตาม ซอกหิน พืชส่วนใหญ่ เป็นพืช ที่ ทนแล้งได้ดี นอกนั้นยังต้อง สามารถ ต้านลมที่พัด ได้ด้วย มักมีราก ที่ยึดเกาะกับหิน ได้อย่างมั่นคง โดยทั่วไปมีลำต้น แคระแกรน พันธุ์ไม้ ที่สำคัญ อยู่ในกลุ่มไทย เช่น มะเดื่อขี้นก (Ficus chartacea Wail.) ไทรหิน (F. curtipes corner) เลียบ (F. lacor Buch.) ไทรย้อยใบทู่ (F. microcarpa Linn. f.) โพศรีมหาโพ (F. religiosa Linn.) นอกจากนี้ ยังมี ไม้เนื้อแข็งอื่นๆ อีกหลายชนิด ส่วนไม้ที่จัดว่า มีการปรับตัว กับความแห้งแล้ง โดยแท้ได้แก่ สลัดได จันทร์ผ่า เตยเขา (Pandanus monotheca Martelli) และปาล์มราหู เป็นต้น สังคมพืชชนิดนี้ ยังมิได้มีการศึกษา ถึงขั้นรายละเอียด

8) สังคมป่าเขาหินปูน (Limestone forest)  เป็นสังคม ป่าบนเขาหินปูน ที่ดินค่อนข้างตื้น ไม้ค่อนข้าง แคระแกร็น อยู่บนเขาสูง ชนิดพันธุ์ไม้ โดยทั่วไปคล้ายคลึง กับป่าผสม ผลัดใบชื้น และป่าดงดิบแล้ง แต่มีไม้ผลัดใบ ผสมอยู่มากสังคม นี้ยังมิได้ มีการสำรวจ กันอย่างแท้จริง

รายละเอียดพันธุ์ไม้จำแนกตามประเภทป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ดังแสดงในตารางที่ 2.2-9

พันธุ์ไม้: 

ตารางที่ 2.2-9 พันธุ์ไม้เด่นจำแนกตามประเภทป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง

ประเภทป่า

ไม้เด่น ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะชนิดไม้
1.ป่าดงดิบชื้นระดับต่ำ ยางยูง Dipterocarpus grandiflorus Blanco ไม้ยืนต้น
ยางวาด D. chartaceus syming ไม้ยืนต้น
ยางเสียน D. gracilis Bl. ไม้ยืนต้น
ยางนา D. alatus Roxb. ไม้ยืนต้น
ตะเคียนทอง Hopea odorata Roxb. ไม้ยืนต้น
ไข่เขียว Parashorea stellata Kurz ไม้ยืนต้น
ตาเสือ Aphanamixis polystachya Parker ไม้ยืนต้น
พระเจ้าห้าพระองค์ Dracontomelum mangiferum Bl. ไม้ยืนต้น
ทุเรียนผี Neesia altissima Bl. ไม้ยืนต้น
ตังหนใบใหญ่ Calophyllum soualatti Burm. ไม้ยืนต้น
หว้าเขา Cleistocalyx operculatus Merr. & Perry ไม้ยืนต้น
หว้าดง Eugenia sp. -
หว้าหิน E. claviflora Roxb. ไม้พุ่มยืนต้น
มังตาน Schima wallichii Korth. ไม้ยืนต้น
กระท้อน Sandoricum koetjape Merr. ไม้ยืนต้น
ท้องบึ้ง Koompassia malaccensis Bent. ไม้ยืนต้น
กราตา Parishia insignis Hk.f ไม้ยืนต้น
งาไทร Planchonella obovata Pierre ไม้ยืนต้น
เมา Syzygium grande (Wight.) Walp., Repert. ไม้ยืนต้น

ตารางที่ 2.2-9 (ต่อ)

ประเภทป่า

ไม้เด่น ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะชนิดไม้
1. ป่าดงดิบชื้นระดับต่ำ รักเขา Melanorrhoea laccifera Pierre ไม้ยืนต้น
ขี้ผึ้ง Micromelum hirsutum Oliv. ไม้พุ่มยืนต้น
ปริก Mallotus sp. ไม้พุ่มยืนต้น
ลิ้นควาย Gelearia fulva Miq. ไม้พุ่มยืนต้น
กล้วยป่า Horsfieldia macrocoma Warb. -
นกนอน Cleistanthus helferi Hook.f. ไม้พุ่มยืนต้น
บุหง Dasymaschalon blumei Finet -
สั่งทำ Diospyros buxifolia Bl.ex Hiern -
พลอง Memecylon spp. ไม้พุ่มยืนต้น
แสลงพัน Bauinia bracteata ไม้เลื้อย
เถาไฟ B. integrifolia ไม้เลื้อย
กระไดลิง B. scandens เถาวัลย์
คุย Willughbeia dulcis -
สะบ้า Entada pursaetha ไม้เลื้อยยืนต้น
สะบ้าช้าง E. spiralis -
หมากพน Orania sylvicola Moore ปาล์ม
หลาวชะโอนเขา Oncosperma horrida Scheff. ปาล์ม
ค้อ Livistonia speciosa Kurz ปาล์ม
กะพ้อ Licuala spp. ปาล์ม
เปราะป่า Kaemferia pulchra Ridl. ไม้ล้มลุก
ปุดขน Globba malaccensis Ridl. ไม้ล้มลุก
ปุดใหญ่ Achasma macrocheilos Griff. ไม้ล้มลุก
ปุดคางคก A. megalocheilos Griff. ไม้ล้มลุก
ข่าป่า Cantimbium sp. ไม้ล้มลุก
คลุ้ม Donax grandis Ridl ไม้พุ่มขนาดเล็ก
ระกำหลา Salacca simensis Mogea ปาล์ม
2. ป่าดงดิบชื้น ตังหน Calophyllum pulcherrium Wall. ไม้ยืนต้น
ทุเรียนนก Durio griffithii Bakh. ไม้ยืนต้น
สตอ Parkia speciosa Hassk ไม้ยืนต้น
คอแห้ง Grewia cuspidor-serrata Burret -

ตารางที่ 2.2-9 (ต่อ)

ประเภทป่า

ไม้เด่น ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะชนิดไม้
2. ป่าดงดิบชื้น (ต่อ) สังกะโต้ง Aglaia andamanica Hiern -
ไหม้ Diospyros tahanensis Bakh. -
กราย Xylopia malayana Mook.f. & Th. ไม้พุ่มยืนต้น
เนียงป่า Archidendron jiringa Mielsen -
สั่งทำ Diospyros buxifolia Bl. -
ดำ Diospyros brandissiana Kurz -
จิกเขา Barringtonia fusiformis King ไม้ยืนต้น
กระดูกค่าง Aporusa aurea Hook.f. ไม้พุ่มยืนต้น
แดงเขา Eugenia sp. ไม้ยืนต้น
3. ป่าดงดิบแล้ง ตะเคียนหิน Hopea ferrea Pierre ไม้ยืนต้น
ตะแบกแดง Largerstroemia calyculata Kurz ไม้ยืนต้น
ตะแบกเปลือกบาง L. duperreana Pierre ไม้ยืนต้น
ชุมแสง Xanthophyllum glaucum Wall. ไม้ยืนต้น
กะพง Tetrameles nudiflbra R. Br. -
กระบก Irvingia malayana Oliv.ex A Benn. ไม้ยืนต้น
กระเบากลัก Hydnocarpus ilicifolius King ไม้ยืนต้น
กระโดงแดง Bhesa robusta Ding Hou -
กะหนาย Pterospermum littorale Craib ไม้ยืนต้น
กาแซะ Millettia atropurpurea Benth. -
กล้วยค่าง Orophea enterocarpa Maing. Ex Hook.f. & Th. ไม้พุ่มกึ่งยืนต้น
ลางสาดดง Aglaia domestica Pelleg. ไม้ยืนต้น
เนียน Diospyros diepenhorstii Miq. ไม้ยืนต้น
มะปริง Bouea oppositolia Meissn. ไม้ยืนต้น
ไอ้แกรก Gynotroches axillaries Bl. -
มะขามป้อม Phyllanthus emblica Linn. ไม้ยืนต้น
เปล้าน้ำเงิน Croton cascarilloides Raeusch. ไม้พุ่ม
เปล้าน้อย C. lonhissimus Arry Shaw ไม้พุ่ม
เข็มแดง Ixora lobbii Loud. -
กะตังใบ Leea indica Merr. ไม้ยืนต้น
ปริก Mallotus froribundus Muell. Arg. ไม้ยืนต้น

ตารางที่ 2.2-9 (ต่อ)

ประเภทป่า

ไม้เด่น ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะชนิดไม้
4. ป่าผสมผลัดใบชื้น ตะแบกแดง Lagerstroemia calyculta Kurz ไม้ยืนต้น
อินทนิลน้ำ L. speciosa Pers. ไม้ยืนต้น
ตะแบกนา L. floribunda jack ไม้ยืนต้น
มะขามป้อม Phyllanthus emblica Linn. ไม้ยืนต้น
ส้านใบเล็ก Dillenia ovata Wall.er Hook. F. & Th. -
ไข่เน่า Vitex glabrata R. Br. -
ตีนนก V. pinnata Linn. ไม้ยืนต้น
กระโดน Careya arborea ไม้ยืนต้น
มะเกลือ Diospyros mollis Griff. ไม้ยืนต้น
ติ้วขน Cratoxyum formosum Dyer subsp. Pruniflorum Gogel. ไม้ยืนต้น
เปล้าใหญ่ Croton oblonggifolius Roxb. ไม้พุ่มยืนต้น
5. พื้นที่น้ำท่วมถึง หญ้านมหนอน Paspalum conjugatum -
หญ้าปล้องอ้อ Panicum auritum -
ผักเป็ดไทย Alternanthera sessilis DC. -
ผักกูดดำ Asplenium longissimum Bl. เฟิร์น
ผักกูดขม Blechnum indicum Burm.f. เฟิร์น
นาคราช Davallia Denticulata Mett. เฟิร์น
ลำเทง Stenochaena palustris Bedd. เฟิร์น
ลิเภา Lygodium spp. -

ความรับผิดชอบและการเผยแพร่
เจ้าของงาน : 
สำนักปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. ศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน: 
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
รายละเอียดทรัพยากร
ประเภทของข้อมูล: 
บทความ
ภาษา: 
ภาษาไทย
หัวเรื่อง/คำสำคัญ: 
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง / ทรัพยากรป่าไม้ -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง /พรรณไม้ -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง /ป่าดงดิบชื้น -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง /ป่าเขาหินปูน -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง / สังคมพืช -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง/ป่าดงดิบแล้ง -- เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง/
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
นักเรียน นักศึกษา
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
ประชาชน ผู้สนใจทั่วไป