เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง ตั้งอยู่ในท้องที่ ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญ-คามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้รับการประกาศ เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2531 มีพื้นที่ 38,438 ไร่ ครอบคลุม ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญคามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี

พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม หนอง บึง ป่าพรุ และมีป่าละเมาะสลับกับทุ่งหญ้า บริเวณริมแม่น้ำตาปีมีหนองน้ำสลับป่าพรุและป่าละเมาะ บางแห่งเป็นหนองน้ำมีน้ำท่วมขังบางฤดูกาลหรือตลอดปี มีหนองน้ำใหญ่เป็นที่อาศัยของนกและสัตว์น้ำอยู่ถึงห้าแห่ง หนองทุ่งคาอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำ หนองทุ่งทองอยู่ฝั่งตะวันออก มีขนาดใหญ่ที่สุด เนื้อที่ 4 ตารางกิโลเมตร (2,500 ไร่) ลึก ประมาณ 1-4 เมตร รับน้ำจากแม่น้ำตาปี ในฤดูฝน (เดือนตุลาคมถึงเดือนธันวาคม) น้ำท่วม ส่วนฤดูแล้งหนองน้ำค่อนข้างแห้ง หนองน้ำอื่นๆ ได้แก่ หนองวังไผ่ หนองห้วยเสือ หนองทุ่งคา หนองหานโด หนองหานอัมวัฒน์ และหนองบ้านท่ากุล จึงเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยและหลบภัยของนกน้ำชนิดต่าง ๆ อีกทั้งมีหนองน้ำสลับป่าพรุ จึงเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์อย่างยิ่งจึง เหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและยังเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่สำคัญของสัตว์ป่าหลายชนิด นอกจากนี้ยังพบว่ามีบ่อน้ำร้อนอีกหลายบ่อที่สามารถจะปรับปรุงให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจได้ด้วย

จากการสำรวจในภาคสนาม และการรวบรวมข้อมูลพบว่า มีสัตว์ป่าไม่น้อยกว่า 113 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 11 ชนิด นก 83 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 10 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 9 ชนิด ดังรายละเอียดดังนี้

แหล่งทางนิเวศวิทยา: ทรัพยากรสัตว์ป่า
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม: 

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดที่โดดเด่นและมีความสำคัญทางด้านการอนุรักษ์ จำนวน 3 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ จำนวน 1 ชนิดได้แก่ ชะมดแผงหางดำ (Viverra megaspila) และมีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ เสือไฟ (Profelis temmincki) และ เสือปลา (Prionailurus viverrinus)

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เหลืออีก 8 ชนิดที่พบบริเวณเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง ได้แก่ กระรอกปลายหางดำ (Callosciurus caniceps) กระจ้อน (Menetes berdmorei) หนูท้องขาว (Rattus rattus) นากเล็กเล็บสั้น (Amblonyx cinerea) ลิงแสม (Macaca fascicularis) กระแตใต้ (Tupaia gils) พังพอนธรรมดา (Herpestes javanica) และกระจงเล็ก (Tragulus javanicus)

นก: 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองพื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม หนอง บึง ป่าพรุ และมีป่าละเมาะสลับกับทุ่งหญ้า จากสภาพป่าพรุและป่าละเมาะ จึงเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยและหลบภัยของนกน้ำชนิดต่าง ๆ มีชนิดนกที่โดดเด่นและมีความสำคัญทางด้านการอนุรักษ์ จำนวน 4 ชนิด ประกอบด้วย นกที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง จำนวน 2 ชนิด คือ นกตะกรุม (Leptoptilos javanicus) และ นกปรอดแม่พะ (Pycnonotus zeylanicus) นกที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ จำนวน 1 ชนิด คือ เหยี่ยวดำ (Milvus migrans) และนกที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ จำนวน 1 ชนิด คือ นกกระสาแดง (Ardea purpurea) และนกที่มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ นกยางไฟหัวเทา เป็ดคับแค นกคุ่มสี (Coturnix chinensis) นกอีลุ้ม นกเงือกกรามช้าง (Rhyticeros undulatus)

ชนิดนกที่พบไม่น้อยกว่า 104 ชนิด เป็นนกน้ำ นกชายเลนประมาณ 22 ชนิด นกประจำถิ่นประมาณ 68 ชนิด เช่น เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) และเป็ดคับแค (Nettapus coromandelianus) ซึ่งอาศัยทำรังวางไข่ในบริเวณนี้ นกอีลุ้ม (Gallicrex cinerea) และนกยางนานาชนิด (Egretta spp.) เป็นต้น นกอพยพแต่มิใช่เพื่อการผสมพันธุ์ 28 ชนิด ได้แก่ นกหัวโตเล็กขาเหลือง (Charadrius dubius) นกชายเลนน้ำจืด (Tringa glareola) นกกะเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthis) นกกะเต็นหัวดำ (Halcyon pileata) นกอพยพผ่านเฉพาะฤดูกาล 3 ชนิด ได้แก่ นกยางไฟหัวเทา (Ixobrychus eurhythmus) เหยี่ยวดำ (Milvus migrans) นกจาบคาหัวเขียว (Merops philippinus) นกอพยพเพื่อการ ผสมพันธุ์ ได้แก่ นกแต้วแล้วธรรมดา (Pitta moluccensis) บริเวณที่เป็นป่าละเมาะหรือพุ่มไม้เคยพบนกปรอดแม่ทะ (Pycnonotus zeylanicus) ซึ่งเป็นชนิดที่หายากและชอบอาศัยอยู่ตามป่าที่ราบต่ำ ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่ นกตะกรุม (Leptoptilos javanicus)

นกน้ำที่พบเห็นได้เป็นจำนวนมากในหนองทุ่งทอง เช่น นกเป็ดผีเล็ก (Tachybaptus ruficollis) นกกาน้ำเล็ก (Phalacrocorax niger) นกยางเปีย (Egretta garzetta) นกกระสานวล (Ardea cinerea) นกยางโทนใหญ่ (Casmerodius albus) นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) นกยางไฟหัวเทา (Ixobrychus eurhythmus) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) เป็ดคับแค (Nettapus coromandelianus) นกกวัก (Amaurornis phoenicurus) นกหนูแดง (Porzana fusca) นกอีลุ้ม (Gallicrex cinerea) นกหัวโตขาเหลือง (Charadrius dubius) นกชายเลนน้ำจืด (Tringa glareola) นกเด้าดิน (Tringa hypoleucos)

นกป่าชนิดอื่นๆ ที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกบั้งรอกใหญ่ (Phaenicophaeus tristis) นกกระปูดใหญ่ (Centropus sinensis) นกตะขาบทุ่ง (Coracias benghalensis) นกเงือกกรามช้าง (Aceros undulates) นกโพระดกสวน (Megalaima lineata) นกขมิ้นน้อยปีกสีเรียบ (Aegithina lafresnayei) นกปรอดหัวสีเขม่า (Pycnonotus aurigaster) นกปรอดหน้านวล (Pycnonotus goiavier) เป็นต้น

สัตว์เลื้อยคลาน: 

ชนิดสัตว์เลื้อยคลานที่มีความโดดเด่นและมีความสำคัญทางด้านการอนุรักษ์ จำนวน 4 ชนิด เป็นสัตว์เลื้อยคลานที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ คือ เต่านา (Malayemys subtrijuga) เต่าหับ (Cuora amboinensis) เต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis) และเต่าหวาย (Heosemys grandis)

สัตว์เลื้อยคลานชนิดอื่นๆ ที่พบได้โดยทั่วไป ได้แก่ ตุ๊กแกบ้าน (Gekko gecko) กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) จิ้งเหลนหลากลาย (Mabuya macularia) จิ้งเหลนบ้าน (Mabuya multifasciata) เหี้ย (Varanus salvator) งูเหลือม (Python reticulates) งูเห่าหม้อ (Naja kaouthia) จิ้งจกหางหนาม (Hemidactylus frenatus) และจิ้งจกหางเรียบ (Hemidactylus garnotii)

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทองพื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม หนอง บึง ป่าพรุ และมีป่า

สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก: 

สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกทุกชนิดที่พบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง เป็นสัตว์ที่ไม่มีความโดดเด่นและไม่มีความสำคัญทางด้านการอนุรักษ์ ชนิดที่พบเห็นโดยทั่วไปได้แก่ คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบหนอง (Fejervarya limnocharis) กบนา (Hoplobatrachus rugulosa) อึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra) เขียดลื่น (Occidozyga laevis) เขียดทราย, เขียดน้ำนอง (Occidozyga martensi) ปาดบ้าน (Polypedates leucomystax) อึ่งน้ำเต้า (Microhyla ornata) และ กบหลังขีด (Rana macrodactyla)

ปลา: 

ปลาในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง มีพื้นที่ครอบคลุม ลำน้าสาขาของแม่น้ำตาปี มีหนองน้ำสลับป่าพรุและป่าละเมาะ บางแห่งเป็นหนองน้ำมีน้ำท่วมขังบางฤดูกาลหรือตลอดปี มีหนองน้ำใหญ่ จึงมีปลาอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก และเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญของนกน้ำ

พบปลาอย่างน้อย 39 ชนิด ชนิดที่มีความโดดเด่นและมีความสำคัญทางด้านการอนุรักษ์ จำนวน 3 ชนิด อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) คือ ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ (Indostomus spinosus) และ ปลาบู่สมิธ (Phenacostethus smithi) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (threatened in the wild) ได้แก่ ปลาหมอตาล (Helostoma temmincki) และยังพบว่ามีปลาที่หายาก 1 ชนิดคือปลาแปบ (Chela laubuca)

ความรับผิดชอบและการเผยแพร่
เจ้าของงาน : 
สำนักปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. ศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน: 
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
รายละเอียดทรัพยากร
ประเภทของข้อมูล: 
บทความ
ภาษา: 
ภาษาไทย
หัวเรื่อง/คำสำคัญ: 
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง/ ทรัพยากรสัตว์ป่า - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ สัตว์ป่า - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ นก - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ สัตว์เลื้อยคลาน - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/ ปลา - - ไทย - -สุราษฏร์ธานี/
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
นักเรียน นักศึกษา
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
ประชาชน ผู้สนใจทั่วไป