- นิยามศัพท์ : น้ำพุร้อน-บ่อน้ำร้อน
น้ำพุร้อน-บ่อน้ำร้อน เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่มีน้ำร้อนไหลขึ้นมาจากใต้ดิน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ภายในโลกยังคงมี ความร้อนอยู่ ปัจจุบันพบแหล่งน้ำพุร้อน 112 แหล่ง กระจายอยู่ทั่วไปตั้งแต่ทางภาคเหนือ ภาคตะวันตก ภาคกลาง และภาคใต้ วัดอุณหภูมิน้ำร้อน ที่ผิวดินอยู่ในช่วง 40-100 องศาเซลเซียส โดยทั่วไปเรารู้จักน้ำพุร้อน เนื่องจากเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่น่ามหัศจรรย์ แต่น้ำพุร้อนยังสามารถ นำมาพัฒนาใช้ประโยชน์ ในด้านอื่น ๆ เช่น การผลิตกระแสไฟฟ้า ด้านอุตสาหกรรม และการเกษตรกรรมอีกด้วย - ธรณีวิทยาและการเกิดพุน้ำร้อน : ต้นกำเนิดความร้อน
1. น้ำพุร้อนที่พบบริเวณหินอัคนี น้ำใต้ดินได้รับการถ่ายเทความร้อนจากหินอัคนีที่ร้อนในระดับลึก และไหลย้อนกลับสู่ผิวดิน
2. น้ำพุร้อนที่เกิดอยู่ใกล้ หรือเกิดอยู่ในหินแกรนิตจะได้รับความร้อนจากการสลายตัวของสารกัมมันตรังสี ซึ่งพบมีค่าค่อนข้างสูงอยู่ในหิน
3. น้ำพุร้อนที่เกิดอยู่บริเวณรอยเลื่อน มีพลัง ได้รับการถ่ายเทความร้อน จากแรงเฉือน และรอยเลื่อนดังกล่าว เป็นช่องทางนำน้ำเย็น ไหลลงสู่ระดับลึก แล้วไหลขึ้นสู่ผิวดินเป็นน้ำพุร้อนรอยเลื่อนปกติในทิศทางเหนือ-ใต้ ที่เกิดอยู่ทั่วไปในช่วงเวลาไม่เกิน 1.8 ล้านปี (หลังยุคเทอร์เชียรี) เป็นตัวให้ความร้อนเพิ่มขึ้น บริเวณประเทศไทย มีค่าการไหลถ่ายความร้อนสูง (high heat flow) ซึ่งเป็นผลมาจากชั้นเปลือกโลก และชั้นแมนเทิล (mantle) บางหรืออยู่ตื้นกว่าปกติ
- ลักษณะทางกายภาพและเคมีของน้ำพุร้อนในประเทศไทย
1. ค่าความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) ระหว่าง 6.4-9.5
2. ปริมาณสารละลายในน้ำต่ำ (low total dissolve solid) ระหว่าง
200-650 ppm ยกเว้นน้ำพุร้อน ที่เป็นน้ำเค็มให้ ค่าปริมาณสารละลายสูงมาก3. น้ำพุร้อนส่วนใหญ่บริเวณภาคเหนือ และภาคตะวันตกมีค่าฟลูออไรด์สูงมากกว่า 5
ส่วนในล้าน (ppm) และได้กลิ่น กำมะถัน ค่อนข้างแรง4. น้ำพุร้อน 6 แหล่งในภาคใต้เป็นน้ำเค็ม และให้เอนทัลปีต่ำถึงปานกลาง (enthalpy)
- น้ำพุร้อนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี พบแหล่งน้ำพุร้อน 9 แห่ง ใน 8 อำเภอรายละเอียดดังนี้
| ที่ |
รหัส |
แหล่งน้ำพุร้อน |
บ้าน |
อำเภอ |
จังหวัด |
อุณหภูมิ |
pH |
F (ppm) |
| 1 |
SR1 |
บ้านน้ำพุร้อน |
น้ำพุร้อน หมู่ที่ 2 |
ไชยา |
สุราษฎร์ธานี |
45 |
7.74 |
|
| 2 |
SR2 |
เขานางฮี |
เขาน้ำร้อนใน |
ไชยา |
สุราษฎร์ธานี |
40 |
7.84 |
|
| 3 |
SR3 |
วัดธารน้ำร้อน |
วัดธารน้ำร้อน หมู่1 |
ท่าฉาง |
สุราษฎร์ธานี |
51 |
7.86 |
|
| 4 |
SR4 |
บ้านบ่อน้ำร้อน |
บ่อน้ำร้อน หมู่ที่ 5 |
กาญจนดิษฐ์ |
สุราษฎร์ธานี |
41 |
8.32 |
|
| 5 |
SR5 |
บ้านวังหิน |
วังหิน หมู่ที่ 5 |
นาสาร |
สุราษฎร์ธานี |
42 |
8.41 |
|
| 6 |
SR6 |
บ้านเขาน้อย |
เขาน้อย หมู่ที่ 5 |
คีรีรัฐนิคม |
สุราษฎร์ธานี |
53 |
8.1 |
|
| 7 |
SR7 |
รัตนโกสัย |
ท่าสะท้อน หมู่ 6 |
พุนพิน |
สุราษฎร์ธานี |
70 |
7.9 |
|
| 8 |
SR8 |
บ้านเขาพลู |
เขาพลู หมู่ 5 |
บ้านนาเดิม |
สุราษฎร์ธานี |
56 |
|
|
| 9 |
SR9 |
บ้านเขาตอก |
เขตห้ามล่าฯหนองทุ่งทอง |
เคียนซา |
สุราษฎร์ธานี |
62 |
|
ที่มา : กรมทรัพยากรธรณี