การเกิดน้ำพุร้อน

  1. นิยามศัพท์ : น้ำพุร้อน-บ่อน้ำร้อน
    น้ำพุร้อน-บ่อน้ำร้อน เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่มีน้ำร้อนไหลขึ้นมาจากใต้ดิน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ภายในโลกยังคงมี ความร้อนอยู่ ปัจจุบันพบแหล่งน้ำพุร้อน 112 แหล่ง กระจายอยู่ทั่วไปตั้งแต่ทางภาคเหนือ ภาคตะวันตก ภาคกลาง และภาคใต้ วัดอุณหภูมิน้ำร้อน ที่ผิวดินอยู่ในช่วง 40-100 องศาเซลเซียส โดยทั่วไปเรารู้จักน้ำพุร้อน เนื่องจากเป็นแหล่งท่องเที่ยว ที่น่ามหัศจรรย์ แต่น้ำพุร้อนยังสามารถ นำมาพัฒนาใช้ประโยชน์ ในด้านอื่น ๆ เช่น การผลิตกระแสไฟฟ้า ด้านอุตสาหกรรม และการเกษตรกรรมอีกด้วย
  2. ธรณีวิทยาและการเกิดพุน้ำร้อน : ต้นกำเนิดความร้อน

    1. น้ำพุร้อนที่พบบริเวณหินอัคนี น้ำใต้ดินได้รับการถ่ายเทความร้อนจากหินอัคนีที่ร้อนในระดับลึก และไหลย้อนกลับสู่ผิวดิน
    2. น้ำพุร้อนที่เกิดอยู่ใกล้ หรือเกิดอยู่ในหินแกรนิตจะได้รับความร้อนจากการสลายตัวของสารกัมมันตรังสี ซึ่งพบมีค่าค่อนข้างสูงอยู่ในหิน
    3. น้ำพุร้อนที่เกิดอยู่บริเวณรอยเลื่อน มีพลัง ได้รับการถ่ายเทความร้อน จากแรงเฉือน และรอยเลื่อนดังกล่าว เป็นช่องทางนำน้ำเย็น ไหลลงสู่ระดับลึก แล้วไหลขึ้นสู่ผิวดินเป็นน้ำพุร้อน

    รอยเลื่อนปกติในทิศทางเหนือ-ใต้ ที่เกิดอยู่ทั่วไปในช่วงเวลาไม่เกิน 1.8 ล้านปี (หลังยุคเทอร์เชียรี) เป็นตัวให้ความร้อนเพิ่มขึ้น บริเวณประเทศไทย มีค่าการไหลถ่ายความร้อนสูง (high heat flow) ซึ่งเป็นผลมาจากชั้นเปลือกโลก และชั้นแมนเทิล (mantle) บางหรืออยู่ตื้นกว่าปกติ

  3. ลักษณะทางกายภาพและเคมีของน้ำพุร้อนในประเทศไทย

    1. ค่าความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) ระหว่าง 6.4-9.5

    2. ปริมาณสารละลายในน้ำต่ำ (low total dissolve solid) ระหว่าง
    200-650 ppm ยกเว้นน้ำพุร้อน ที่เป็นน้ำเค็มให้ ค่าปริมาณสารละลายสูงมาก

    3. น้ำพุร้อนส่วนใหญ่บริเวณภาคเหนือ และภาคตะวันตกมีค่าฟลูออไรด์สูงมากกว่า 5
    ส่วนในล้าน (ppm) และได้กลิ่น กำมะถัน ค่อนข้างแรง

    4. น้ำพุร้อน 6 แหล่งในภาคใต้เป็นน้ำเค็ม และให้เอนทัลปีต่ำถึงปานกลาง (enthalpy)

  4. น้ำพุร้อนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี พบแหล่งน้ำพุร้อน 9 แห่ง ใน 8 อำเภอรายละเอียดดังนี้
ที่ รหัส แหล่งน้ำพุร้อน บ้าน อำเภอ จังหวัด อุณหภูมิ pH F (ppm)
1 SR1 บ้านน้ำพุร้อน น้ำพุร้อน หมู่ที่ 2 ไชยา สุราษฎร์ธานี 45 7.74
2 SR2 เขานางฮี เขาน้ำร้อนใน ไชยา สุราษฎร์ธานี 40 7.84
3 SR3 วัดธารน้ำร้อน วัดธารน้ำร้อน หมู่1 ท่าฉาง สุราษฎร์ธานี 51 7.86
4 SR4 บ้านบ่อน้ำร้อน บ่อน้ำร้อน หมู่ที่ 5 กาญจนดิษฐ์ สุราษฎร์ธานี 41 8.32
5 SR5 บ้านวังหิน วังหิน หมู่ที่ 5 นาสาร สุราษฎร์ธานี 42 8.41
6 SR6 บ้านเขาน้อย เขาน้อย หมู่ที่ 5 คีรีรัฐนิคม สุราษฎร์ธานี 53 8.1
7 SR7 รัตนโกสัย ท่าสะท้อน หมู่ 6 พุนพิน สุราษฎร์ธานี 70 7.9
8 SR8 บ้านเขาพลู เขาพลู หมู่ 5 บ้านนาเดิม สุราษฎร์ธานี 56
9 SR9 บ้านเขาตอก เขตห้ามล่าฯหนองทุ่งทอง เคียนซา สุราษฎร์ธานี 62

ที่มา : กรมทรัพยากรธรณี

 

 

รายละเอียดทรัพยากร
ประเภทของข้อมูล: 
บทความ
ภาษา: 
ภาษาไทย
หัวเรื่อง/คำสำคัญ: 
สุราษฏร์ธานี -- ภูมิศาสตร์/ ธรณีสัณฐานวิทยา/ น้ำพุธรรมชาติ -- ไทย -- สุราษฏร์ธานี/ น้ำพุร้อน -- ไทย -- สุราษฏร์ธานี/
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
นักเรียน นักศึกษา
ระดับของผู้ใช้ข้อมูล: 
ประชาชน ผู้สนใจทั่วไป
ความรับผิดชอบและการเผยแพร่
เจ้าของงาน : 
สำนักปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. ศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน: 
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย